TUS ve DUS'ta aralıklı tekrar: unutmayı yenmek

Unutma eğrisi: bilgi neden silikleşir

Yeni bitirdiğin bir konuyu kapattığın anda “bu iş tamam” hissi gelir. Ertesi gün aynı sayfayı açtığında cümleler tanıdık gelir, ama ayrıntılar yerinde değildir. Bu bir dikkatsizlik değil, hafızanın olağan çalışma biçimidir.

Hermann Ebbinghaus, 19. yüzyılın sonlarında yaptığı deneylerde öğrenilen bilginin zamanla nasıl kaybolduğunu ölçtü. Ortaya çıkan eğri unutma eğrisi olarak bilinir: kayıp, öğrenmeden hemen sonra hızlı, ilerleyen günlerde yavaş ilerler. Geri çağrılmayan bilgi zamanla zayıflar; bilgiyi tamamen unutulmadan önce geri çağırmak ise bu kaybı yavaşlatmanın bilinen yollarından biridir.

TUS'ta Temel Tıp Bilimleri ve Klinik Tıp Bilimleri testleri var, her biri 100 soru; DUS'ta Temel Bilimler 40, Klinik Bilimler 80 soru. Bu bilgi hacminde tek bir dönemde yapılan yoğun çalışmanın sınav gününe kadar kalıcı olması zordur. Bir konuyu bir kez okuyup geçmek yerine aynı konuya birkaç farklı zamanda dönmek, aynı süreyi daha verimli kullanmana yardım eder.

Burada bir yanılgıyı ayırmak gerekir: tekrar, aynı sayfayı yeniden okumak değildir. Yeniden okuma tanıdıklık üretir; tanıdıklık ise kolayca bilgi sanılır. Gerçek tekrar, sayfayı kapatıp kendine soru sormaktır.

Kart sistemi: tekrarın taşıyıcısı

Hafıza kartı, tek bir sorunun tek bir cevapla eşleştiği küçük bir birimdir. Kartın işi konuyu öğretmek değil, öğrendiğin şeyi geri çağırmaya zorlamaktır.

Kartın kalitesini belirleyen şey uzunluğu değil, tekliğidir. Bir kartta iki bilgi varsa yarısını bildiğinde kartı “bildim” diye işaretlersin ve diğer yarısı tekrar listesinden düşer. Bu yüzden her karta tek soru.

Kart nasıl yazılır

• Soru, cevabı içinde barındırmasın. “Kalp yetmezliğinde NYHA sınıflaması neye göre yapılır?” iyi bir karttır; cevabı soruya sızdıran kart değildir.
• Cevap kendi cümlelerinle yazılsın. Kitabın cümlesini kopyalamak kitabı ezberlemek olur; kendi cümlen anlamayı sınar.
• “Neden” ve “hangi durumda” sorularına yer aç. Uzmanlık sınavlarında bilgiyi tanımak yetmez, ayırt etmen istenir.
• Kartın arkasına kısa bir ipucu ekle: hangi başlık altında geçtiği, hangi tabloya bağlı olduğu gibi.

Aralık nasıl ayarlanır

Basit bir kutu düzeni işini görür. Dört kutu kur; tekrar aralıkları sırasıyla 1 gün, 3 gün, 7 gün ve 21 gün olsun. Doğru bildiğin kart bir üst kutuya geçer, bilemediğin kart en başa döner. Her gün vadesi gelen kutuları çalışırsın; vadesi gelen kart kalmadığında o günlük iş biter.

Günde 20-30 dakika kart çalışması, düzenli yapıldığında sürdürülebilir bir yüktür. Kart sayısı arttıkça çalışma süresini şişirme; yeni kart eklemeyi yavaşlat, eski kartları döndürmeye devam et.

Yanlış soruların tekrarı

Yanlış yaptığın soru, doğru yaptığın sorudan çoğu zaman daha fazla bilgi taşır, çünkü nerede durduğunu gösterir. Ama soruyu yalnızca işaretleyip geçersen o bilgiyi de kaybedersin.

Yanlış defterini üç etiketle tut: bilgi eksiği, dikkat hatası, yorum hatası. Bilgi eksiği karta dönüşür. Dikkat hatası (soru kökünü yanlış okumak, “değildir” ifadesini kaçırmak) karta dönüşmez; onun için ayrı bir liste tutup haftada bir gözden geçirirsin. Yorum hatası ise iki-üç soruluk küçük bir demet hâlinde, çözüm mantığıyla birlikte saklanır.

Dört yanlışın bir doğruyu götürdüğü bir sınavda yanlışın maliyeti yüksektir. TUS'ta her oturum 135 dakika, DUS'ta toplam 150 dakika sürer. Bu süre içinde aynı hataları tekrarlamamak, yeni konu öğrenmek kadar puan getirebilir. Bu yüzden yanlış tekrarını konu tekrarıyla aynı takvime koy.

Nettik'te çözdüğün sorunun bir daha gelmemesi ve yanlış defterinin senin adına tutulması bu işi kolaylaştırır; ama her yanlışa kendi etiketini yine sen ver. Etiketleme alışkanlığı, hatanın türünü görmeni sağlar.

Tekrar takvimi

Tekrarı keyfine bırakırsan sürdürmek zorlaşır; takvime bağla. Üç katman yeterli: günlük, haftalık, aylık.

Günlük katman kartlardır: 20-30 dakika, o günün vadesi gelen kartları. Haftalık katman yanlış defteridir: haftada bir, o haftanın yanlışlarını çözüm mantığıyla birlikte gözden geçir. Aylık katman ise büyük resimdir: bir ay önce bitirdiğin bir başlığı kapatıp kendine beş soru sor, cevapları yazılı ver.

Bu takvimde en çok zorlanacağın şey “bugün yeni konu bitirmedim” hissi olacaktır. O his yanıltıcıdır. Kart gününde yeni konu bitmez, ama eski konu yerinde kalır. Sınavda puanı getiren şey, bir zamanlar öğrendiğin bilginin o anda hâlâ orada olmasıdır.

Nettik'in aralıklı tekrar akışı ve hafıza kartları bu katmanları tek yerde tutmana yardım eder; çalışma planı da tekrar yüküne göre kendini yeniden düzenler. Yine de takvimin sahibi sensin: hangi gün neyi döndüreceğine sen karar verirsen sisteme bağlı kalırsın.

Sınav türüne göre ağırlık

TUS iki ayrı oturumda yapılır ve her oturumda 100 soru vardır; Temel ve Klinik ayrımı, kartlarını da ikiye ayırmanı gerektirir. Temel bilimlerde ezberlenen ayrıntı daha çok kart ister; klinikte senaryo ve ayırıcı tanı soruları öne çıkar, orada “hangi durumda” tipi kartlar daha işe yarar.

DUS'ta Temel Bilimler 40, Klinik Bilimler 80 soru. Klinik bölümün ağırlığı fazla olduğu için kartlarının çoğunu klinik ayrımlara ayır.

YDUS'ta kendi branşının testine girersin; test 60 sorudur ve süre 80 dakikadır. Branş sınavı dar bir alanda derinlik istediği için kart sayın az, kartların yoğun olur; burada tek bilgi kuralı daha da önemlidir.

Kaç kart, kaç tekrar

Kart sayısı için doğru soru “kaç kart olmalı” değil, “günde kaç kartı döndürebiliyorum” olmalı. Günde 20-30 dakikada rahat döndürdüğün sayı senin kapasitendir; kart sayısı onu aşarsa tekrar borca dönüşür.

Tekrar sayısı için de sabit bir sayı aramak yerine “bilgiyi geri çağırabiliyor muyum” sorusuna bak. Kutu düzeninde doğru bildiğin kart yukarı çıkar, bilemediğin kart başa döner. Bir kart sürekli başa dönüyorsa kartı böl; sorun büyük olasılıkla kartın kendisindedir.

Uzun vadede hedef, sınav sabahı elinde dönen kartların azalması değil, kalan kartların en zayıf noktalarına ait olmasıdır. Az ama isabetli kart, çok ama dağınık karttan iyidir.