YKS'ye son 30 gün: tekrar, deneme ve sınav günü

Son 30 günde hedef: yeni bilgi değil, kullanılabilir bilgi

Son aya girerken çoğu öğrencinin aklında aynı soru var: yetişmeyen konular ne olacak? Cevap net. Son 30 gün, konu tamamlama ayı değil; elindekini sınav koşullarında kullanma ayıdır. Bu ayda sıfırdan bir konuya girmek, hem o konunun sorularını görecek zamanı hem de bildiklerini tazeleyecek zamanı elinden alır.

Bunun tek istisnası şu: Denemelerde sürekli aynı konudan yanlış yapıyorsan ve o konu tek oturumda kapanabilecek kadar darsa, onu tek seferde kapatabilirsin. Ötesi riskli. Çünkü son ayın asıl işi, bildiğin bilgiyi TYT'nin 165, AYT'nin 180 dakikası boyunca dikkatle çağırabilme becerisini oturtmaktır.

Bu yüzden çalışma biçimi değişir. Sabah konu anlatımı izleyip akşam test çözmek yerine, günün büyük kısmı soru ve deneme üzerine kurulur. Konu tekrarı ise kısa bloklar hâlinde, doğrudan yanlışlarından doğar. Kendine "bugün ne çalışsam" diye sormayı bırak; soruyu "bugün hangi eksiğimi kapatıyorum" diye değiştir.

Deneme sıklığı: az değil, düzenli ve sınav saatinde

Son ayda denemenin işlevi ölçmek değil, alışmak. Haftada iki-üç tam deneme çoğu öğrenci için yeterli bir ritim. Bunun yanına hafta içi birer bölüm denemesi ekleyebilirsin; özellikle TYT'de Türkçe ve Temel Matematik bölümlerini ayrı ayrı, kırk soruluk bloklar hâlinde çözmek hız açısından işe yarar.

Saat uyumu en az soru sayısı kadar önemli. Denemeleri gerçek sınav saatine yakın bir saatte, sınav süresine uyarak çöz; böylece bedenin o saatte tam tempoyla çalışmaya alışır. Denemeyi gece yarısı çözüp sabah sınavına girmek, ölçtüğün şeyi bilgini değil yorgunluğunu yansıtır.

Denemeden sonra yapılacak en pahalı hata, sonucu görüp geçmek. Her denemenin ardından kırk dakikalık bir analiz ayır. Yanlışları üçe ayır: bilmiyordum, biliyordum ama dikkatsizlik yaptım, yetişmedi. Birinci grup konu tekrarı ister, ikinci grup tek satırlık uyarı notu ister, üçüncü grup ise süre planı sorunudur ve daha fazla soru çözerek değil, çözüm sırasını değiştirerek giderilir.

Deneme analizini elle yürütmek zorlaşıyorsa Nettik'in deneme sonrası konu konu analizi devreye giriyor: hangi konudan kaç yanlış çıktığını tek tek gösterdiği için "genel olarak kötüyüm" hissi yerine elinde somut bir eksik listesi kalıyor. Aynı analiz, bir sonraki haftanın çalışma planını belirlemene de yardım ediyor.

Yanlış defteri ve hafıza kartlarıyla tekrar

Son ayın en verimli aracı yanlış defteri. Ama klasik anlamda, yanlış soruyu kesip yapıştırdığın bir defter değil. Her yanlış için tek satır yeterli: hangi konu, neden kaçtı, bir sonraki sefer ne yapacaksın. "Paragrafta olumsuzluk eki soruyu tersine çeviriyor, altını çiz" gibi bir not, sayfa dolusu çözümden daha çok iş görür.

Tekrarı aralıklı yap. Aynı notu birinci gün, üçüncü gün, yedinci gün ve on beşinci gün gözden geçir. Dört turda oturmayan bilgiyi daha küçük parçalara böl ya da o konuya kısa bir tekrar daha ayır. Son üç günde yeni not eklemeyi kes, yalnızca var olanları tara.

Hafıza kartları özellikle sözel derslerde, formüllerde ve dil bilgisinde hızlı tur atmak için uygun. Kartın ön yüzüne tek bir soru, arka yüzüne iki satırı geçmeyen bir cevap yaz. Günde on beş dakikalık bir kart turu, çoğu zaman bir saatlik pasif okumadan daha çok şey hatırlatır. Nettik'te yanlış defteri ve aralıklı tekrar mantığıyla çalışan hafıza kartları bu işi tek yerde topluyor; boşta geçen dakikaları tekrar turuna çevirmek için pratik.

Uyku, beslenme ve stres: son ayın görünmeyen dersi

Son ayın en çok ihmal edilen kısmı beden. Gece ikiye kadar çalışıp sabah on birde kalkan bir düzen, sınav sabahı seni taşımaz. Son üç haftada kalkış saatini sabitle. Sınav sabahı hangi saatte ayakta olman gerekiyorsa o saatte kalkmayı alışkanlık hâline getir; hafta sonu da dahil.

Uykuyu son günlere bırakılan bir borç gibi düşünme. Son hafta uykuyu düzeltmeye çalışmak en kötü zamanlamadır; beden birkaç günde yeni düzene alışmaz. Düzenlemeyi son üç haftaya yay.

Beslenmede kural basit: sınav haftasında yeni bir şey deneme. Deneme sabahlarında ne yediysen sınav sabahı da onu ye. Ağır yemek ve fazla kafein dikkatini dağıtabilir. Suyu da ihmal etme; susuzluk dikkati düşürür.

Stres için büyük cümleler kurmana gerek yok. Kaygıyı yok etmeye çalışmak yerine ona bir yer aç: günde beş dakika, gözler kapalı, nefesi yavaşlatmak. Bir de "kaygı planı" yap. Sınavda elin titrerse ne yapacağını önceden yaz: iki derin nefes, gözlerini kapat, on saniye bekle, sonraki soruya geç. Planı olan kaygı paniğe dönüşmez.

Sınav günü sabahı: rutin, sürpriz değil

Sınav sabahı yapılacak en iyi şey, o günü özel kılmamak. Deneme sabahlarından farklı bir kahvaltı, farklı bir yol, farklı bir telaş; hepsi bildiğin şeyi çağırma hızını düşürür.

Sınav salonuna girdiğinde ilk iş soru çözmek değil, haritayı görmek olsun. Kaç sayfa var, hangi blok nerede başlıyor, sen hangi sırayla gitmeyi düşünüyorsun? Bu bir dakikalık bakış, sonradan kaybedeceğin zamanı azaltır.

Sınav içi süre planı: tur sistemi ve boş bırakma kararı

TYT'de 120 soruya 165 dakika düşüyor; yani soru başına bir dakikanın biraz üzerinde bir süre var. AYT'de süre 180 dakika; kendi puan türünün testlerini çözen aday için soru başına süre daha geniş görünse de zor sorular bu payı hızla eritiyor. Her soruya eşit zaman ayırmak pratikte işe yaramıyor. Bu yüzden tur sistemi kur.

Birinci tur: Tanıdık soruları çöz, takıldığını işaretleyip geç. İkinci tur: İşaretli sorulara dön, bir iki şıkkı eleyebildiklerini bitir. Üçüncü tur: Kalanlara bak, optik formu kontrol et. Turlar arasında geçiş süresini uzatma; bir soruya takılıp kaldığın her dakika, arkasındaki kolay sorudan çalıyor.

Yanlış kuralı da kararını etkiler: 4 yanlış 1 doğruyu götürüyor. Bu, "boş bırak" demek değil, "ölçülü işaretle" demek. Hiçbir şıkkı eleyemiyorsan rastgele işaretlemenin ortalama getirisi yok; bu soruyu boş bırakmak mantıklı. Bir iki şıkkı kesin olarak eleyebiliyorsan işaretlemek çoğu zaman kazandırır. Son beş dakikada bütün boşları rastgele doldurmak ise kuralı hesaba katmayan bir hamle.

Optik formu da plana ekle. Blok blok işaretle, sayfa sonunda kontrol et. Son beş dakikaya bütün işaretlemeyi bırakan öğrenci, kayma hatasını fark edecek zamanı kendine bırakmamış olur.

Son hafta ve sınavdan önceki gün

Son hafta yeni soru tipiyle tanışma haftası değil; elindeki malzemeyi döndürme haftası. Günde bir bölüm denemesi, akşam yanlış defteri turu, aralarda hafıza kartları. Deneme sayısını artırma; artırmak yorgunluk biriktirir, güveni azaltır.

Sınavdan önceki gün ise hafif geçmeli. Sabah kısa bir tekrar, öğleden sonra çanta hazırlığı, akşam erken yatış. O gün çözemediğin bir soruya takılıp kalmak, ertesi sabaha taşıyacağın tek şey olur. Bu yüzden önceki gün yeni soru çözmeyi bırak; yalnızca kendi notlarını oku.

Son otuz günde yapacağın iş şu: yeni bilgi eklemek yerine var olanı sınav koşullarında çağırmayı öğreniyorsun. Denemeyi sınav koşullarında çözüyorsun, yanlışını deftere tek satırla yazıyorsun, tekrarı aralıklı yapıyorsun, bedenini sınav sabahına hazırlıyorsun ve sınav içinde tur sistemine bağlı kalıyorsun. Bunların hepsi sade, hepsi uygulanabilir ve hepsi son otuz günde yapılabilir.