Yüksek lisans için ALES stratejisi: hedef puana nasıl ulaşılır?

Yüksek lisansa başvururken çoğu aday "iyi bir puan alayım" diye çalışmaya başlıyor. Sonra denemede aldığı sonucu görüp ne yapacağını bilemiyor. Sebep basit: hedef soyut kaldığı sürece çalışma da dağınık kalıyor. Hedefini net sayısına çevirdiğin gün, hangi gün ne çalışacağın kendiliğinden ortaya çıkıyor.

ALES sayısal ve sözel olmak üzere iki testten oluşuyor; her testte 50 soru var, toplam 100 soru için 150 dakikan var. Dört yanlış bir doğruyu götürüyor. Bu tablo stratejinin çerçevesini belirliyor: amaç 100 soruya yetişmek değil, doğru soruya doğru sırada dokunmak.

Hedef puanı önce net diline çevir

Programın istediği puan türünü netleştir

Her program aynı puan türüne bakmıyor. Kimi sayısal türü istiyor, kimi sözel, kimi eşit ağırlık. Başvurmayı düşündüğün üç beş programın ilanını aç, istediği puan türünü ve kabul aralığını tek sayfaya not al. Bu kısa not, çalışma planının çatısı oluyor.

Puan türü farklı iki program için iki ayrı hedefin olması normal. Önemli olan hangisine ağırlık vereceğine karar vermek. Kararsızsan iki testi de dengeli götüren bir plan kur, deneme sonuçlarına göre ağırlığı sonra kaydır.

Puanı net aralığına indir

Puan türünün nasıl hesaplandığını çözmeye uğraşmak yerine daha pratik bir yol var: deneme sonuçlarını net olarak takip et, puan karşılığını deneme raporundan oku. Böylece "kaç net lazım" sorusunun cevabı elinde somut bir aralık olarak durur.

Varsayımsal bir örnek: hedeflediğin programın kabul aralığı için sözel testte 35, sayısal testte 20 net gerektiğini hesapladın. Bu durumda sözelde 35, sayısalda 20 net senin taban çizgin. Üstüne güvenlik payı koy: sözel 40, sayısal 25. Artık planının iki ölçülebilir hedefi var.

Net hesabını elinin altında tut. Dört yanlış bir doğruyu götürdüğü için net = doğru − (yanlış ÷ 4). 50 soruluk sayısal testte 30 doğru 8 yanlış yaptıysan netin 30 − 2 = 28. Bu hesabı her denemeden sonra kendin yap; rakamı görmeden strateji kurulmuyor.

Zayıf testten net kazanmak

Önce kaybın nerede olduğunu bul

Çoğu aday güçlü olduğu testi çalışmayı seviyor, zayıf testten kaçıyor. Oysa puanı yukarı çeken hamle çoğu zaman zayıf tarafta oluyor. Güçlü olduğun testte zaten yüksek netlerdesin ve her ek net çok emek ister; zayıf testte ise aynı emekle daha hızlı ilerleyebilirsin.

Bunu ölçmenin yolu konu bazlı döküm. Son denemeni başlıklara ayır: hangi konudan kaç soru var, kaçını doğru yaptın. Sayısalda problemler, sayılar, geometri gibi başlıklar; sözelde paragraf, sözcükte anlam, cümlede anlam gibi başlıklar. En çok net kaybettiğin üç başlık senin öncelikli listendir.

Kolay nete önce git

Zayıf testte her konuya aynı zamanı vermek en yaygın hata. Bazı konular az çalışmayla hızlı net getiriyor, bazıları uzun emek istiyor. İlk turda hızlı net getiren konulara yüklen, ağır konuları ikinci tura bırak.

Sayısalda temel işlem, oran orantı, basit denklem gibi başlıklar kısa sürede oturuyor. Sözelde paragraf sorularında hız kazanmak, sözcük ve cümle sorularında hata payını düşürmek de görece çabuk sonuç verir. Kendi dökümüne bak: hangi başlıkta az soru vardı ama çok yanlış yaptın? Orası ilk hedefin.

Yanlışları biriktir, tekrar et

Zayıf testte ilerlemenin ölçüsü yalnızca doğru sayın değil, aynı hatayı tekrar etmemen. Yanlış yaptığın soruyu bir deftere al, altına tek cümleyle nedenini yaz: "soru kökünü yanlış okudum", "işlem hatası", "konuyu hiç bilmiyorum". Üç kategoriye ayırdığında hangi sorunun çalışmayla, hangisinin kontrol alışkanlığıyla çözüleceği ortaya çıkıyor.

Nettik'te yanlış defteri ve aralıklı tekrarla çalışan hafıza kartları bu işi kolaylaştırıyor: yanlışını bir kez işaretliyorsun, uygulama onu doğru aralıklarla yeniden önüne getiriyor. Aynı soru tipini üçüncü kez kaçırmıyorsan zayıf testteki açık kapanıyor demektir.

Denemeyle ölçmek

Denemeyi sınav koşulunda çöz

Ölçmediğin şeyi yönetemezsin. Her hafta en az bir tam deneme çöz; 100 soru, 150 dakika, tek oturum, telefon uçak modunda. Denemeyi bölerek çözmek rahatlatır ama yanıltır. Sınavda 150 dakika boyunca dikkatini koruyabilmek de sonucu etkiler.

Deneme sonrası ilk iş net hesaplamak olsun. İkinci iş test bazında süre dağılımına bakmak. Sayısalda ilk 25 soruya ne kadar süre harcadın, sözelde paragrafa ne kadar kaldı? Süre dağılımı bozuksa net de düşer.

Analizi iki katmana ayır

Deneme analizini iki soruyla yap. Bir: hangi konudan kaç net kaybettim? İki: kaybın bilgi mi, dikkat mi, süre mi? Bilgi kaybı çalışmayla, dikkat kaybı kontrol alışkanlığıyla, süre kaybı soru seçme stratejisiyle kapanır.

Nettik'te her Pazar Türkiye geneli deneme yapılıyor ve deneme sonrası konu konu analiz çıkıyor. Bu analiz, "sayısalda problemlerde çok net kaybettim" tespitini haftanın planına doğrudan taşımanı sağlıyor. Puan tahmini de hedeflediğin aralığa ne kadar yaklaştığını gösteriyor.

Haftalık ritmi kur

Deneme tek başına bir şey ifade etmiyor; haftalık döngünün içine oturduğunda anlam kazanıyor. Bir haftayı şöyle kurgula: pazartesi deneme analizini oku ve haftanın üç konusunu belirle, salıdan cumaya konu ve soru çözümü, cumartesi yanlış tekrarı, pazar yeni deneme. Bu döngü kendini besler.

Döngüyü bozan şey çoğu zaman plana sadık kalmamak değil, planı güncellememek. İki hafta üst üste aynı konudan net kaybediyorsan plan değişmeli. Nettik'in kendini yeniden düzenleyen çalışma planı tam bu noktada işe yarıyor: deneme sonucuna göre haftanın ağırlığını kaydırıyor.

Son hafta: yeni konu değil, düzen

Son haftaya girdiğinde yeni konu açma. Bu haftanın üç işi var: hız, düzen ve uyku.

Hız için iki yarım deneme çöz, biri sayısal biri sözel, süre tutarak. Amaç net artırmak değil, 150 dakikayı nasıl bölüştüğünü son kez prova etmek. Hangi testle başlayacağına bu hafta karar ver ve sınavda değiştirme.

Düzen için yanlış defterindeki son on hatayı oku. Bu haftada yeni soru çözmek yerine kendi hatalarını gözden geçirmek genellikle daha verimli. Sık kullandığın formülleri, kalıpları ve sözelde düştüğün tuzakları tek sayfada topla; sınav sabahı sadece o sayfaya bak.

Uyku için sınav saatini esas al. Sınav sabahı erken kalkacaksan son üç gün de aynı saatte kalk. Bu küçük detay sınav anındaki dikkatini destekler.

Sınavda takıldığın soruya iki dakikadan fazla kalma. Dört yanlışın bir doğruyu götürdüğü bir sınavda hiçbir şıkkı eleyemediğin soruyu rastgele işaretlemenin beklenen getirisi sıfırdır; en az bir şıkkı eleyebiliyorsan işaretlemek lehine. Kendi tahmin isabetini denemelerde ölç ve kuralını ona göre kur.

Hedef puan bir sayı değil, bir plan. Net aralığını yazdığın gün, hangi gün ne çalışacağın da yazılmış oluyor.