AYT Eşit Ağırlık rehberi: hangi testler, nasıl çalışılır?

Eşit ağırlık puanı iki testin toplamıyla şekillenir

AYT, YKS'nin ikinci oturumudur. Toplam 160 soru sorulur ve süre 180 dakikadır. Dört test vardır: Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1 (40 soru), Sosyal Bilimler-2 (40 soru), Matematik (40 soru) ve Fen Bilimleri (40 soru). Eşit ağırlık puan türü bu dörtlüden ikisini kullanır: Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1 ile Matematik.

Yani eşit ağırlıkta AYT tarafında önemli olan alan 80 sorudan oluşuyor; TYT'nin payı bunun üzerine ekleniyor. Bu, hazırlık planını baştan şekillendirir: Sosyal Bilimler-2 ve Fen Bilimleri testleri eşit ağırlık puanına katılmaz, dolayısıyla çalışma saatlerini bu iki teste ayırman gerekmez.

Değerlendirmede 4 yanlış 1 doğruyu götürür ve her soruda 5 şık bulunur. Bu iki kural sınav anındaki kararlarını doğrudan etkiler. Dört yanlış, kazandığın bir doğruyu siler. Hiçbir şıkkı eleyemiyorsan rastgele işaretlemenin ortalama getirisi yoktur; bir iki şıkkı kesin olarak eleyebiliyorsan işaretlemek çoğu zaman mantıklıdır. Bu kararı sınav anında değil, denemelerde alışkanlık hâline getirerek ver.

Edebiyat: konuyu metinden koparmadan çalış

Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1 testi 40 sorudur; edebiyat, tarih-1 ve coğrafya-1 soruları bu testin içinde yer alır. Edebiyat bir ezber listesi gibi çalışıldığında ilk hafta iyi gider, üçüncü hafta unutulur. Bu yüzden konuyu dönem ve topluluk ekseninde bir tabloya oturt.

Örneğin Tanzimat dönemini çalışırken şu sırayı izle: dönemin siyasi ortamı, sanat anlayışı, temsilcileri, eserleri, eserlerin ortak özellikleri. Her başlık için birer cümle yaz. Sonra aynı konuyu bir şiir ya da roman paragrafı üzerinden tekrar oku. Metni görmeden öğrenilen isim, soru karşısında akla gelmiyor.

Her konunun bitiminde 15-20 soru çöz ve yanlışlarını konu adıyla not et. "Divan şiiri - nazım biçimleri" gibi etiketlersen haftalar sonra aynı hatayı tekrarlayıp tekrarlamadığını görürsün. Nettik'te yanlış defteri ve aralıklı tekrarla çalışan hafıza kartları bu takibi kendiliğinden yürütüyor; sen yalnızca kartı açıp aynı hatayı ikinci kez yapıp yapmadığına bakıyorsun.

Edebiyatta bir de şu alışkanlığı kazan: haftada bir kez, süre tutmadan bir metin oku ve o metinden kendine üç soru yaz. Soru yazmak, soru çözmekten daha çok şey öğretir; çünkü çeldiricinin nasıl kurulduğunu fark ediyorsun.

Tarih-1 ve Coğrafya-1: yorum sorularına hazırlık

Tarih-1 soruları genelde bilgiyi değil, bilgiyle yorum yapmayı ölçer. Bir olayın nedenini, sonucunu ve dönemin koşullarını birlikte düşünmen istenir. Bu yüzden konu çalışırken bir kronoloji şeridi çıkar ve her olayın yanına "neden oldu" ile "ne getirdi" diye iki kısa not düş. Bu iki sütunlu defter, yorum sorularında cevaba hızla ulaşmanı sağlar.

Tarih-1 için günlük 20-25 dakikalık kısa bloklar, hafta sonundaki tek uzun bloktan daha verimli olur. Çünkü tarih tekrar sıklığına duyarlı bir ders; bir kez üç saat çalışmak yerine üç gün yirmişer dakika bakmak kalıcılığı artırır.

Coğrafya-1'de harita, grafik ve tablo okuma ağırlığı var. Konuyu okurken elinin altında bir harita bulunsun; iklim tiplerini, yer şekillerini, bitki örtüsünü harita üzerinde işaretle. Soru çözerken önce grafiğin neyi gösterdiğini tek cümleyle söyle, sonra şıklara bak. Bu alışkanlık, uzun paragraflı sorularda zaman kazandırır.

Matematikte AYT konularına geçiş zamanlaması

Eşit ağırlıkta matematik, AYT tarafındaki iki testten biri. Bu yüzden "sözelciyim, matematiği sonra hallederim" planı eşit ağırlıkta işlemez. Ama TYT matematiği oturmadan AYT konularına dalmak da boşa emek olur.

Geçiş için basit bir ölçüt kullan: temel kavramlar, rasyonel sayılar, birinci dereceden denklemler, üslü-köklü sayılar ve problemlerde soru kaçırmıyorsan AYT konularına başla. Kaçırıyorsan haftanın üç gününü TYT'ye, iki gününü AYT'ye ayır. Bu geçiş dönemi iki-üç hafta sürer, sonra ağırlık AYT'ye döner.

AYT matematiğinde sıra önemli: fonksiyon, polinom, ikinci dereceden denklemler, eşitsizlik, parabol, trigonometri, geometri. Fonksiyonu anlamadan polinom soruları tam oturmaz; bu yüzden konu atlamak yerine sırayı koru. Her konuda önce 10-15 çözümlü örnek incele, sonra 20 soru çöz, ardından karışık soruya geç.

Matematikte hız, konu bitince kendiliğinden gelmiyor. Aynı konudan arka arkaya 40 soru çözmek yerine dört farklı konudan onar soru çözmek, sınav temposuna daha yakın bir çalışma biçimidir.

Bölüm hedefine göre dengeyi kur

Eşit ağırlıkta iki test de önemlidir, ama hedef bölümüne göre öncelik değişebilir. Hedeflediğin programlar matematiği ağırlıklı isteyen bölümlerse matematikte net hedefini yüksek tut; edebiyat ve tarih ağırlıklı bölümleri düşünüyorsan edebiyat ve tarih-1 netlerine daha çok zaman ayır. Hangi bölümün hangi netleri istediğini kendi hedef listenden kontrol et.

Dengeyi kurarken şu yöntemi dene: iki test için ayrı ayrı "ulaşılabilir hedef net" yaz. Sonra son üç denemenin ortalamasını bu hedefle karşılaştır. Aradaki fark hangi testte büyükse, o hafta saatleri oraya kaydır. Bu karar duyguya değil, veriye dayanır.

Bir uyarı: güçlü olduğun testi tamamen bırakmak riskli. Edebiyatta hedefinin üzerine çıktıysan orayı bırakma; haftada bir deneme ve yanlış tekrarıyla koru, kalan zamanı matematiğe aktar. Çoğu zaman zayıf testte net kazanmak, güçlü testte aynı neti artırmaktan daha kolaydır.

Örnek bir çalışma haftası

Aşağıdaki plan, okul ve dershane yükü olan bir öğrenci için hazırlandı; süreleri kendi gününe göre kısaltabilirsin.

Haftanın en değerli kısmı deneme sonrasındaki analiz. Denemeyi çözdükten sonra yanlışları üç gruba ayır: bilmediğim konu, bildiğim halde yanlış yaptığım soru, süre yetmediği için boş bıraktığım soru. Birinci grup konu tekrarına, ikinci grup dikkat alıştırmasına, üçüncü grup soru seçimi ve tempo çalışmasına gider.

Pazar günü Türkiye geneli bir denemeye girip sonucu konu konu analiz etmek, hangi başlığın gerçekten eksik olduğunu gösteriyor. Nettik'te deneme sonrası gelen bu analiz haftaya hangi konudan başlayacağını belirlemene yardım ediyor; puan tahmini de hedeflediğin bölümle arandaki mesafeyi somutlaştırıyor.