İSG sınavına hazırlık: iş güvenliği uzmanlığı rehberi

Sınavın yapısı: 50 soru, 75 dakika

İSG sınavı, A, B ve C sınıfı iş güvenliği uzmanlığı ile işyeri hekimliği belgelerini almak isteyenler için yapılıyor. Karşına tek bir test çıkıyor: İş Sağlığı ve Güvenliği bölümü, 50 soru. Toplam süre 75 dakika, her soruda beş şık var. Yanlış cevap doğruyu götürmüyor.

Bu tablodan çıkan ilk şey şu: soru başına ortalama bir buçuk dakikan var. Bilgiyi doğrudan soran bir mevzuat sorusu bu süre içinde rahatça çözülür. Ama olay yorumu ya da hesap gerektiren bir soruda aynı bir buçuk dakika dar kalabilir. Yani sınavın zorluğu bilgi kadar tempodadır.

Bu bölüm, A/B/C sınıfı iş güvenliği uzmanı adaylarıyla işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli adayları için ortak tanımlanıyor. Kendi alanına yakın soruları tanıyıp önce onları çözmek, 75 dakikayı doğru harcamanın pratik bir yolu olabilir.

Mevzuat ve teknik konular: aynı sınavda iki ayrı dil

İSG hazırlığında iki farklı bilgi türü var ve ikisi farklı çalışma biçimi istiyor. Sınavın kapsamını güncel sınav duyurusundan kontrol et; aşağıdaki başlıklar genel bir çerçevedir.

Mevzuat tarafı: kanun ve yönetmeliklerdeki tanımlar, işveren ve çalışan yükümlülükleri, iş sağlığı ve güvenliği kurulunun oluşumu, bildirim ve kayıt süreçleri, eğitim ve sağlık gözetimi. Burada soru genellikle "kim, ne zaman, hangi belge" diye sorar. Cevap ya doğru hatırlanır ya hatırlanmaz; yorum payı azdır.

Teknik taraf: risk değerlendirmesi, kimyasal ve fiziksel etkenler, ergonomi, kişisel koruyucu donanım seçimi, yangın ve elektrik güvenliği, ilk yardım gibi konular. Burada soru "neden, nasıl, hangi önlem" diye sorar. Ezber yetmez, mantık gerekir.

İki tarafı aynı gün aynı yöntemle çalışmak verimi düşürür. Mevzuatı kısa ve sık tekrarlarla, teknik konuları örnek olay ve soru üzerinden çalışmak daha iyi sonuç verir.

Mevzuatı nasıl çalışmalı

Tek oturumda tek düzenleme. Bir yönetmeliği baştan sona okumak yerine soru çıkacak başlıklara odaklan: kapsam, tanımlar, yükümlülükler, süreler, belgeler. Kendi cümlelerinle üç-beş maddelik bir not çıkar. Ertesi gün o notu soruya çevir.

Tekniği nasıl çalışmalı

Her konuyu bir işyeri senaryosuna bağla. "Bu atölyede hangi tehlike var, hangi önlem önce gelir, hangi ölçüm yapılır" sorusunu kendine sor. Cevabı yaz. Sonra aynı konudan soru çöz ve yanlışını senaryoya geri dönerek düzelt.

Yanlış cevap doğruyu götürmüyor: bu rahatlığı nasıl kullanmalı

Yanlış cevabın doğruyu götürmemesi iki şey söyler. Birincisi: boş bırakmanın hiçbir faydası yok. İkincisi: tahmin etmek, bilmediğin soruda bile puan kazandırabilir.

Beş şıklı bir soruda iki şıkkı eleyebiliyorsan kalan üçten birini işaretlemek şansını belirgin biçimde artırır. Bunu sınavın son beş dakikasında topluca yapmak yerine soruyu çözerken yap; geri döndüğünde soruyu yeniden okumak zaman kaybettirir.

Bu kuralın bir sınırı da var: ceza yok diye soruyu okumadan işaretlemek. İki şık arasında kaldığında soru kökündeki "değildir", "en az", "ilk" gibi ifadeleri tekrar oku. Kökü yanlış okumak, bilgi eksikliği kadar puan kaybettirebilir.

Sınavın sonunda kaç soru boş kaldıysa hepsine bir işaret koy. Boş bıraktığın her soru, doğru olma ihtimali sıfır olan bir cevaptır.

Soru çözme: günde ne kadar, nasıl

İSG'de soru çözmek, konu çalışmasının yerine geçmez; onu tamamlar. Günde 60-90 dakikalık düzenli bir blok, hafta sonuna sıkıştırılmış uzun bir çalışmadan genellikle daha çok şey bırakır.

Örnek bir gün şöyle kurulabilir: sabah 30 dakika tek bir mevzuat başlığı, ardından 10 dakika kendi cümlelerinle not. Akşam 35 dakika o konudan 20-25 soru, süre tutarak. Günün sonunda yanlışların üzerinden geçiş: 15 dakika. Toplam 90 dakika eder.

Yanlış defteri nasıl tutulur

Yanlış defterini dört sütunlu tut: soru, senin cevabın, doğrusu ve nedeni. Neden sütununa "tanımı karıştırdım", "süreyi yanlış hatırladım", "soruyu ters okudum" gibi kısa notlar yaz. Haftada bir bu defteri baştan sona oku. Aynı nedeni üç kez yazdıysan sorun konu eksiği değil, çalışma yöntemi olabilir.

Nettik'te yanlış defteri ve aralıklı tekrar kartları bu düzeni uygulamanın pratik hâlidir; çözdüğün sorunun bir daha gelmediği yeni nesil soru bankası da aynı soruyu ezberlemek yerine konuyu gerçekten bilip bilmediğini gösterir.

Deneme çözmeden sınava girme

Konu çalışması bilgiyi kurar, deneme tempoyu kurar. Bu sınavda 50 soru 75 dakikaya sığmak zorunda olduğu için tempo, bilgi kadar belirleyici olabilir.

Haftada bir deneme çöz. Kuralları sınavla aynı olsun: tek oturuşta, 75 dakika, beş şıklı 50 soru, ara vermeden. Denemeden sonra yalnızca net sayına bakma. Hangi başlıktan kaç yanlış yaptığını çıkar. İki hafta üst üste aynı başlıkta yanlış yapıyorsan o başlık plana geri dönmeli.

Deneme sonrası analiz için 20-30 dakika ayır. Bu süre, denemenin kendisi kadar değerlidir. Nettik'te her Pazar Türkiye geneli deneme yapılıyor ve deneme sonrası konu konu analiz çıkıyor; hangi başlıkta zayıf olduğunu tahmin etmek yerine görüyorsun. Çalışma planı da bu analize göre kendini yeniden düzenliyor.

Son haftalarda ne değişir

Sınava yaklaşırken yeni konu açmak yerine bildiğini sağlamlaştır. Son iki-üç haftada mevzuat notlarını ve yanlış defterini düzenli olarak yeniden gözden geçir. Her gün 30-40 soru çöz, haftada iki deneme yap.

Süre provasını da bu dönemde sıklaştır. 75 dakikayı 70 dakikada bitirmeye çalış; sınavda kalan beş dakika, işaretlemediğin soruları gözden geçirmek için gerçek bir alan olur.

Sınav sabahı yeni bir konu okuma. Kendi notlarına ve yanlış defterinin son sayfalarına bak. Sınavda ilk turda kolay soruları çöz, takıldığın soruyu işaretleyip geç, ikinci turda geri dön.

İSG hazırlığı, mevzuatı hatırlamakla teknik konuları anlamak arasında denge kurma işidir. 50 soru, 75 dakika ve yanlışın cezasız olması bu dengeyi kurarken sana avantaj sağlar. Planı haftalık tut, yanlışlarını kaydet ve denemeyi atlama; gerisi düzenli birikimdir.