KPSS A Grubu İktisat: mikro ve makroyu birlikte öğrenmek

İktisat testini tanımak

KPSS A Grubu alan bilgisi sınavında İktisat testi 40 sorudan oluşur ve süresi 50 dakikadır. Şık sayısı 5, yanlış kuralı ise 4 yanlışın 1 doğruyu götürmesi. Bu üç bilgi çalışma biçimini doğrudan belirliyor. 40 soruyu 50 dakikada çözeceksen soru başına bir dakikanın biraz üzerinde vaktin var; yani bir soruda takılıp kalmak, arkasındaki iki soruyu da kaybetmek demek.

İktisadı tanım ezberiyle geçmeyi bekleme. Sorular grafik yorumu, model kurma ve hesap üzerinden gelir. "Talep nedir" diye sorulmaz; talep eğrisinin hangi durumda kaydığı, kaymanın dengeye nasıl yansıdığı sorulur. Bu yüzden mikro ve makroyu ayrı iki ders gibi değil, aynı mantığın iki ölçeği gibi çalışman gerekiyor.

A Grubu'nda hedeflediğin kadronun istediği testlere gireceğini de hesaba kat. İktisat tek test değil; yanında Hukuk, Maliye, Muhasebe gibi testler de olabilir. Bu, iktisada ayıracağın zamanın sınırlı olduğu anlamına gelir; dolayısıyla çok çalışmaktan önce verimli çalışmak gerekir.

Mikro iktisat: talep, arz ve piyasa yapıları

Mikroya girişte iki eğriyi gerçekten anlamadan ilerlemek boşa emektir. Talep eğrisi fiyat ile talep edilen miktar arasındaki ters ilişkiyi gösterir; arz eğrisi aynı ilişkiyi üretici tarafında kurar. İlk ayrımı netleştir: eğri üzerinde hareket, fiyatın kendisi değiştiğinde olur; eğrinin kayması ise fiyat dışındaki bir değişkenden kaynaklanır. Gelir, zevkler, ikame mal fiyatı ve beklentiler talep tarafında; maliyet, teknoloji, vergi ve sübvansiyon arz tarafında kaydırıcıdır.

Esneklik, mikroda en çok karıştırılan başlık. Talep esnekse fiyat indirimi hasılatı artırır, esnek değilse azaltır. Bunu bir cümle olarak ezberlemek yerine küçük bir sayı denemesiyle kendin gör. Esnek bir üründe fiyatı düşürdüğünde satış adedi oransal olarak daha çok artıyorsa toplam hasılat yukarı gider. Bu tek deneme, konuyla ilgili birçok soruyu çözer.

Piyasa yapılarına geçtiğinde şu sırayı izle: tam rekabet, monopol, monopolcü rekabet, oligopol. Her biri için üç şeyi yaz: firma sayısı ve ürün farklılaşması, fiyatı belirleme gücü, uzun dönemde kârın ne olduğu. Tam rekabette firma fiyat alıcıdır ve uzun dönemde ekonomik kâr sıfırdır; monopolde firma fiyat belirleyicidir ve marjinal hasılatın marjinal maliyete eşitlendiği miktarda üretim yapar. Bu iki cümleyi grafikle birlikte kurabildiğinde piyasa yapıları soruları tanım sorusu olmaktan çıkar.

Makro iktisat: milli gelir, para, enflasyon

Makro, mikroda öğrendiğin arz-talep mantığının toplam düzeyde tekrarı. Milli gelir başlığında harcama yöntemini kur: tüketim, yatırım, devlet harcaması ve net ihracat. Buradan çarpan mantığı çıkar: otonom harcamadaki bir artış, gelirde ondan daha büyük bir artış yaratır. Çarpanı formül olarak değil, "bir lira harcandı, o lira gelir oldu, bir kısmı tekrar harcandı" zinciri olarak anlatabilmelisin.

Para konusunda üç kavramı ayır: para arzı, para talebi, faiz. Merkez bankasının araçlarıyla para arzını nasıl değiştirdiğini, bunun faize ve yatırıma nasıl yansıdığını bir zincir olarak yaz. Enflasyonda türleri ayırt et: talep enflasyonu, maliyet enflasyonu, yapısal etkenler. Her tür için tek bir günlük hayat örneği kur. Talep enflasyonunda "herkes aynı anda alıma geçti, fiyat yükseldi"; maliyet enflasyonunda "girdi pahalılandı, fiyat yükseldi" gibi. Bu örnekler, sorudaki senaryoyu tanımanı hızlandırır.

Makroda bağlantıları tek sayfada tutmak işini kolaylaştırır. Faiz artarsa yatırım ne olur, kur ne olur, ihracat ne olur; enflasyon artarsa reel gelir ne olur. Bu tür üç dört cümlelik zincirleri kendi el yazınla yazman, hazır bir özeti okumaktan daha kalıcıdır.

Grafik okuma ve kayma soruları

İktisat sorularında en çok hata getiren kısım grafik. Grafiği okurken şu sırayı bozmadan ilerle.

Bu beş adımı her grafik sorusunda uygularsan "grafik ezberi" dediğin şey kendiliğinden azalır. Çünkü grafik ezberlenmez; ekseni, eğrisi ve değişkeni tanınır. Kayma sorularında en sık yapılan hata, arz eğrisindeki kaymayı talep eğrisindeki kaymayla karıştırmak. Soruyu okurken değişen değişkenin altını çiz, sonra hangi eğriye ait olduğunu yaz.

Yönü de elinin altında tut. Talep eğrisi sağa kayarsa (talep artarsa) denge fiyatı da denge miktarı da artar. Arz eğrisi sağa kayarsa (arz artarsa) denge fiyatı düşer, denge miktarı artar. Sola kaymalarda yönler tersine döner. Bu dört sonucu bir kâğıda çizip birkaç kez baştan kurmak, kayma sorularındaki tereddüdü büyük ölçüde azaltır.

Formülleri anlamak

Formül, bir ilişkinin kısa yazımı. Ezberlediğin formülü bir hafta sonra unutursun; anladığın formülü sınavda yeniden kurabilirsin. Her formül için tek cümlelik "ne diyor" notu tut.

Formülü çalışırken şu yöntemi dene: formülü kapat, kendi cümlelerinle yaz, sonra aç ve karşılaştır. Bir de her formülde "hangi değişken artarsa sonuç ne olur" sorusunu sor. Miktar teorisinde dolaşım hızı ve reel üretim sabitken para arzı artarsa fiyat düzeyinin yükseleceğini görürsün; bu, enflasyon sorularında işine yarar.

Nasıl çalışılır: örnek bir düzen

İktisadı bir bütün olarak son haftalara bırakmak yerine her hafta mikro ve makroyu birlikte yürüt. Örnek bir gün: 60 dakika konu (mikroda esneklik, makroda para arzı), 40 dakika soru. Soru çözerken süre tut. 40 soruyu 50 dakikada çözeceğin için soru başına bir dakikanın biraz üzerinde kalman gerektiğini antrenmanda da hisset.

Örnek bir hafta şöyle kurulabilir: pazartesi mikro grafik, salı makro milli gelir, çarşamba karışık soru, perşembe makro para, cuma mikro piyasa yapıları, cumartesi yanlışların üzerinden geçme, pazar deneme ve analiz. Denemeden sonra yalnızca net sayısına bakma; hangi konuda yanlış yaptığını konu konu yaz. Nettik'te deneme sonrası konu konu analiz ve yanlış defteri tam bu işe yarıyor; yanlışların aralıklı tekrarla karşına geldiği için aynı hatayı ikinci kez yapma ihtimalin azalıyor.

Grafik sorularında tablette kalemle çalışmak, eksenleri ve değişen değişkeni işaretlemeyi kolaylaştırır. Sesli özet ise yoldayken tekrar yapmak için işe yarar.

Son olarak hız çalışması yap. Bir hafta boyunca her gün on grafik sorusunu süre tutarak çöz. Süre bitince dur, kalanları işaretle ve neden takıldığını tek satır yaz. Bu kayıt, hangi konunun gerçekten eksik olduğunu gösterir.