KPSS puan türleri: P3, P93 ve P94 ne demek?

P3, P93 ve P94 aslında tek bir şeyi ayırıyor

KPSS puan türleri ilk bakışta karmaşık bir tablo gibi görünüyor. Oysa ayrımın mantığı sade: öğrenim düzeyin, hangi puan türüyle değerlendirileceğini belirliyor. Aynı testlere giren iki aday, öğrenim düzeyleri farklıysa farklı puan türleri altında değerlendirilebiliyor.

Karşına çıkan üç puan türü var: P3 lisans, P93 ön lisans, P94 ortaöğretim. Bu üç kısaltmayı ezberlemek yerine ne işe yaradığını anladığında, kadro ilanı okurken tereddüt etmiyorsun.

P3: lisans mezununun puanı

Dört yıllık bir fakülte ya da bölümle başvuran adaylar P3 puanıyla değerlendirilir. Lisans mezuniyeti şartı isteyen kadroların ilanlarında genellikle bu puan türü istenir. Lisans düzeyindeki bir adayın rakipleri de aynı testlerden net toplamaya çalışır; bu yüzden hazırlığı net hedefi üzerine kurmak gerekir.

P93: ön lisans mezununun puanı

İki yıllık ön lisans programlarından mezun olan adaylar P93 puan türüyle değerlendirilir. Ön lisans mezuniyeti şartı taşıyan ilanlarda bu puan türü karşına çıkar. Burada dikkat edilecek nokta, hangi düzeyden başvuracağını ÖSYM kılavuzundaki koşullara göre baştan netleştirmek.

P94: ortaöğretim mezununun puanı

Lise ve dengi okullardan mezun olan adaylar P94 puan türüyle değerlendirilir. Ortaöğretim mezuniyeti isteyen kadro ilanlarında bu puan türü esas alınır. P94 ile başvuran bir adayın hazırlık stratejisi lisans adayınınkinden farklı olmak zorunda değil; testler, süre ve yanlış kuralı aynı. Fark, hedeflenen kadronun gerektirdiği net aralığında ve rekabetin yoğunluğunda ortaya çıkıyor.

Puan, Genel Yetenek ve Genel Kültür netlerinden doğuyor

Üç puan türünün ortak noktası şu: hepsi KPSS Genel Yetenek ve Genel Kültür testinden gelen netlerle hesaplanır. Bu test toplam 120 sorudan oluşuyor. Genel Yetenek bölümünde 60 soru var; Türkçe ve matematik bu bölümde soruluyor. Genel Kültür bölümünde de 60 soru var; tarih, coğrafya, vatandaşlık ve güncel bilgiler burada yer alıyor. Sınav süresi 130 dakika, şık sayısı 5 ve yanlış kuralı net: 4 yanlış 1 doğruyu götürüyor.

Net hesabı: bir örnek

Diyelim ki Genel Yetenek testinde 45 doğru, 12 yanlış yaptın ve 3 soruyu boş bıraktın. 12 yanlışın 4'e bölümü 3 eder; 45 doğrudan 3'ü çıkardığında 42 net kalır. Aynı hesabı Genel Kültür için de yapıp iki neti topladığında, toplam netini bulursun. Bu hesabı her denemeden sonra kendin yapmak, puanı beklemeden nerede durduğunu görmeni sağlar.

Düzey değişse de ham veri aynı

P3, P93 ve P94 ayrımı, senin topladığın netleri ortadan kaldırmıyor. Aynı testten çıkan netler, mezuniyet düzeyine göre farklı bir puan türüne dönüşüyor. Bu yüzden puan türüne göre farklı konulara çalışmak gerekmiyor. Türkçe, matematik, tarih, coğrafya, vatandaşlık ve güncel bilgiler üç düzeyin de ortak çalışma alanı.

Kadro ilanlarında puan türü nasıl okunur

Hatalar çoğu zaman burada başlıyor. Aday, puanını görüyor, tercih ekranını açıyor ve ilanın istediği puan türüne bakmadan kadro seçiyor. Oysa ilanda istenen puan türünü taşımıyorsan başvurun değerlendirmeye alınmaz. İlanı okurken önce mezuniyet şartına, hemen ardından "hangi puan türü" ifadesine bak. İlanda P3 yazıyorsa P93 puanınla o kadroya başvuramazsın; bu, puanının düşük olmasıyla değil, tür uyuşmazlığıyla ilgili.

Tablodaki satırların çoğu üç tür için de aynı. Bu da şu anlama geliyor: hazırlık sürecinde puan türüne göre değil, hedeflediğin kadronun gerektirdiği net aralığına göre plan yapmalısın.

Hedef puandan geriye net planı

Puan türünü öğrendikten sonra iş, hedefe net cinsinden bakmaya kalıyor. "Şu kadar puan istiyorum" cümlesi tek başına bir çalışma planı üretmiyor. Onu "Genel Yetenek'te şu kadar, Genel Kültür'de bu kadar net" cümlesine çevirdiğinde plan kendiliğinden ortaya çıkıyor.

Örnek bir hedef tablosu

Bir kâğıda üç sütun aç: hedef net, mevcut net, aradaki fark. Diyelim ki hedefin Genel Yetenek 40, Genel Kültür 35 net. Son denemende Genel Yetenek 31, Genel Kültür 28 net yaptın. Fark sırasıyla 9 ve 7 net. Şimdi bu farkı bölüm bölüm dağıt: Türkçede paragraf sorularında kaybettiğin 4 net, matematikte problemlerde 5 net, tarihte kronoloji karışıklığından 3 net, vatandaşlıkta temel kavramlardan 4 net. Artık elinde soyut bir hedef değil, haftalık olarak üstüne gidebileceğin dört ayrı başlık var.

Deneme sonrası yirmi dakika

Her denemeden sonra yapacağın yirmi dakikalık analiz, o haftanın en verimli çalışması olabilir. Yapılacaklar sırası net: yanlışları konu başlığına göre ayır, boş bıraktıklarını "bilmiyordum" ve "yetiştiremedim" diye ikiye böl, çıkan listeyi bir sonraki haftanın ilk üç gününe yerleştir. Nettik'te deneme sonrası konu konu analiz tam bu işi yapıyor; hangi başlıkta ne kadar net kaybettiğini tek tek gösteriyor. Yanlış defteri ve aralıklı tekrar kartları da aynı listeyi birkaç hafta sonra tekrar önüne getiriyor, böylece aynı hatayı ikinci kez yapmıyorsun.

Sık yapılan hatalar

Birincisi, puan türünü son güne bırakmak. Öğrenim düzeyin hangi puan türüyle değerlendirileceğini belirlediği için bunu hazırlığın başında netleştirmen gerekiyor. İkincisi, yanlış kuralını yok sayarak soru çözmek. 4 yanlışın 1 doğruyu götürdüğü bir testte, hiçbir şıkkı eleyemeden rastgele işaretlemek ortalamada net kazandırmaz; şıkları eleyerek ilerlemek işaretlemeyi mantıklı kılar. Üçüncüsü, Genel Kültür'e ağırlık verip Genel Yetenek'i ihmal etmek. Türkçe ve matematik, 120 sorunun yarısını oluşturuyor; buradaki bir net kaybını Genel Kültür'de kapatmak zor.

Dördüncü hata daha sinsi: çalışma planını hiç güncellememek. Denemelerde tarih netlerin yükselirken coğrafyada yerinde sayıyorsan, planın da buna göre değişmeli. Nettik'in kendini yeniden düzenleyen çalışma planı ve odak modu, bu ayarı elle yapma yükünü azaltıyor; sen sadece o gün ne çalışacağını görüyorsun.

Puan türü kısaltmaları ilk bakışta kafa karıştırıcı görünse de altında tek bir soru var: hangi düzeyden mezun olarak hangi kadroya başvuruyorsun. Bu soruyu netleştirdiğinde geriye kalan iş, 120 sorunun netini hafta hafta yukarı çekmek.