ÖABT alan bilgisi nasıl çalışılır?

ÖABT denince çoğu adayın aklına "lisans yıllarını tekrar etmek" gelir. Oysa bu test, bildiğin konuları bildiğin biçimde değil, sınavın istediği biçimde anlatmanı ister. Bu yüzden ÖABT çalışması iki işi birlikte yürütür: alan bilgisini tazelemek ve o bilgiyi soruya dönüştürmek.

İkinci iş genelde atlanır. Ders notlarını okuyup "ben bunları biliyorum" diyerek geçen aday, soru karşısında tereddüt eder. Aşağıdaki bölümler bu iki işi nasıl dengeleyeceğini anlatıyor.

ÖABT'yi doğru tanımak: aynı gün, ayrı oturum

ÖABT, AGS ile aynı gün ayrı bir oturumda yapılır. Aday kendi branşının alan bilgisi testine girer. Bu iki cümle, çalışma planının tamamını etkiler.

Aynı gün iki oturum demek, zihinsel dayanıklılığın sınavın parçası olması demek. Bir oturumdan çıkıp hemen ardından diğerine girmen gerekecek. Bu yüzden ÖABT hazırlığını son aya sıkıştırmak, sınav gününde yorgun bir zihinle 50 soruyla uğraşmak anlamına gelir.

Oturum sırasını evde prova et

Evde çalışırken bile iki oturumlu günü taklit et. Bir blokta AGS konularından birini çalış, kısa bir ara ver, ardından ÖABT'ye geç. Bu alışkanlık sınav günü seni şaşırtmaz; yorgunken nasıl düşündüğünü önceden bilirsin.

Alan bilgisi ve alan eğitimi: dengeyi kurmak

Her branşın testi 50 sorudan oluşur, beş şıklıdır ve dört yanlış bir doğruyu götürür. Soruların bir kısmı alan bilgisini, bir kısmı alan eğitimini ölçer.

Alan bilgisi, lisans yıllarında gördüğün içeriktir: kavramlar, tanımlar, ispatlar, dönemler, kuramlar. Alan eğitimi ise o içeriğin öğretilebilir hale gelmesidir: öğrencinin kavram yanılgısı, konunun sıralaması, bir kazanımın nasıl ölçüleceği, ders içinde hangi örneğin işe yarayacağı.

Alan eğitimini AGS pedagojisiyle karıştırma

AGS'deki eğitim bilimleri soruları genel pedagojiyi ölçer. ÖABT'deki alan eğitimi soruları ise branşına yapışıktır. "Türkçe dersinde paragraf sorusu nasıl kurgulanır" ile "genel olarak ölçme değerlendirme ilkeleri nedir" aynı şey değil. Çalışırken bu ayrımı koru; yoksa AGS çalışmasıyla ÖABT çalışmasını birbirine karıştırıp ikisinden de verim alamazsın.

Dengeyi nasıl kuracaksın

Alan bilgisi daha tanıdık geldiği için çalışma zamanının büyük kısmını çeker; alan eğitimi ise kolayca ertelenir. Bu yüzden alan eğitimini sona bırakma. Haftalık çalışmanın içine küçük ama düzenli bir alan eğitimi payı koy. Az ama sürekli çalışmak, son hafta yapılan uzun bir alan eğitimi maratonundan daha çok işe yarar.

Lisans notlarını sınav diline çevirmek

Transkriptin iyi olabilir; bu, sınavda da aynı rahatlıkla ilerleyeceğin anlamına gelmez. Lisans notu dersi geçtiğini gösterir; sınav ise o bilgiyi kısa sürede, beş şık arasında ayırt etmeni ister.

Çeviri işi şöyle yapılır: Her konu başlığını, sınavın sorabileceği bir soru kalıbına dönüştür. Bir tanımı ezberlemek yerine "bu tanımı bozan bir örnek ne olurdu" diye sor. Bir dönemi kronoloji olarak bilmek yerine "bu dönemin ayırt edici özelliği hangisi" diye düşün. Böylece bilgi, sınavda karşılaşacağın biçime yaklaşır.

Ders notunu özete değil soruya çevir

Notlarını baştan yazmana gerek yok. Her sayfanın kenarına tek satırlık bir soru yaz. Tekrar ederken notu değil, o soruyu oku. Cevabı veremiyorsan sayfaya dön. Bu yöntem, pasif okumayı aktif hatırlamaya çevirir ve çalışma süresini kısaltır.

Branşa göre kaynak ve çalışma seçimi

Kaynak seçimi branşa göre değişir, çünkü soruların karakteri değişir. Matematikte işlem ve ispat ağırlığı varken Türkçede metin çözümlemesi, edebiyatta dönem ve akım bilgisi öne çıkar. Okul öncesi ve sınıf öğretmenliğinde gelişim özellikleri ile etkinlik kurgusu belirleyicidir. Rehberlikte kuramlar ve vaka yorumu, özel eğitimde tanı ve destek yaklaşımları ağır basar. Sosyal bilgiler ve tarih gibi alanlarda ise olay örgüsü ile neden sonuç ilişkisi kurma becerisi soruların merkezindedir.

Kaynak seçerken üç ölçüte bak:

• Konuyu anlatıyor mu, yoksa yalnızca soru mu veriyor? İkisi de gerekli, ama önce anlatan kaynağa ihtiyacın var.
• Sorular senin branşının dilinde mi? Genel amaçlı bir soru bankası, branşının kavram yanılgılarını yakalayamaz.
• Çözümü açıklıyor mu? Cevabı verip geçen kaynak, hatanı öğretmez.

Kaynak çokluğu değil, kaynak düzeni

Aynı konuyu beş kaynaktan okumak ilerleme hissi verir ama bilgiyi derinleştirmez. Bir ana kaynak seç ve onu bitir. Yanına yalnızca soru için ikinci bir kaynak ekle. Üçüncü kaynağı, ilk ikisi tükendiğinde aç.

Örnek bir hafta nasıl kurulur

Diyelim branşın sözel ağırlıklı ve alan bilgisinde iki konun eksik. Haftanı şöyle bölebilirsin: Pazartesi ve salı eksik konuların birincisini bitir, her günün sonunda o konudan 20 soru çöz. Çarşamba alan eğitimi oturumu yap, perşembe ikinci eksik konuya geç. Cuma o konudan soru çöz ve haftanın yanlışlarını deftere geçir. Cumartesi ikinci bir alan eğitimi oturumu ve karışık bir soru seti çöz, pazar kısa bir deneme yapıp analiz et.

Bu planın en değerli kısmı pazar. Denemeden sonra yalnızca net sayısına bakarsan haftanın emeği boşa gider. Hangi konudan kaç yanlış çıktı, yanlışlar bilgi eksikliğinden mi yoksa dikkatsizlikten mi geldi, bunu yaz. İki hafta üst üste aynı konudan yanlış geliyorsa orada bilgi eksiği var demektir; tek soru kaçırdıysan sorun büyük olasılıkla dikkatte.

Nettik'te deneme sonrası konu konu analiz tam bu işe yarar: hangi başlıkta zayıfladığını tek tek gösterir, çalışma planı da buna göre kendini yeniden düzenler. Yanlış defteri ve aralıklı tekrar hafıza kartları, aynı hatayı üçüncü kez yapmanı engellemek için var.

Tekrar düzenini kurmadan soru sayısını artırma

ÖABT'de soru sayısı sınırlı, konu alanı geniş. Bu yüzden unutma hızı, ilerleme hızı kadar belirleyici. Öğrendiğin bir konuyu bir hafta boyunca hiç açmazsan, önemli bir kısmını unutmaya başlarsın.

Tekrarı üç katmana ayır: ertesi gün kısa bir hatırlama, bir hafta sonra soru üzerinden tekrar, bir ay sonra karışık set içinde yeniden karşılaşma. Bu ritmi kurduğunda yeni konuya ayırdığın zaman azalmaz; eski konular yerinde durduğu için yeni konu daha hızlı oturur.

Nettik'in yeni nesil soru bankasında çözdüğün soru bir daha gelmez. Bu seni kalıp ezberinden korur ve gerçekten düşünmeye zorlar. Fotoğrafla soru çözme özelliği ise takıldığın yerde beklemeden ilerlemeni sağlar.

Sık yapılan hatalar

İlk hata, ÖABT'yi AGS'nin sonuna eklemek. İkisi aynı gün, ayrı oturum; ikisinin de kendi hazırlık ritmi olmalı.

İkinci hata, alan eğitimini "nasılsa az soru" diye ertelemek. Alan eğitimi soruları, alan bilgisini öğretmeye çevirebildiğini ölçer; bu beceri son hafta kazanılmaz.

Üçüncü hata, yalnızca soru çözmek. Soru çözmek eksik konuyu gösterir, kapatmaz. Yanlışın kaynağına dönmeden yeni soruya geçmek, aynı eksiği farklı sorularda tekrar yaşamana yol açar.

Dördüncü hata, denemeyi sadece ölçü olarak görmek. Deneme bir teşhis aracıdır; asıl iş sonrasındaki analizde yapılır.