DGS nasıl çalışılır? Sayısal ve sözel bölüm rehberi

Önce sınavın yapısını netleştir

DGS, ön lisans mezunlarının ve son sınıf öğrencilerinin lisans programlarına geçişi için girdiği bir sınav. Sınavda toplam 100 soru var ve süre 150 dakika. Sayısal bölüm 50, sözel bölüm 50 sorudan oluşuyor. Her soruda 5 şık bulunuyor; 4 yanlış 1 doğruyu götürüyor.

Bu tabloyu ezberlemek yerine bir hesap aracı gibi kullan. 150 dakikayı 100 soruya böldüğünde soru başına ortalama 90 saniye düşüyor. Yani kolay sorularda bu ortalamanın altına inip zor sorulara zaman biriktirmen gerekiyor. Sınavın yarısı sayısal, yarısı sözel; bu yüzden iki bölümden birini tamamen ihmal eden bir hazırlık, toplam puanda ciddi bir boşluk bırakır.

DGS'de ezberden çok muhakeme gerektiren sorular öne çıkıyor. Hem sayısal hem sözel tarafta "veriyi oku, kuralı bul, sonucu çıkar" mantığı hâkim. Bu yüzden çalışma planını konu ezberine değil, soru tipini tanımaya ve hıza dayandır.

Sayısal bölüm: temel matematik ve sayısal muhakeme

Sayısal bölümde 50 soru var. Bu soruların bir kısmı temel matematik bilgisiyle çözülebilen klasik problemler, bir kısmı ise sayısal mantık ve muhakeme soruları. İkinci grupta formülden çok, verilen kuralı anlama ve uygulama becerisi ölçülüyor; bu yüzden birçok aday bu soruları daha zor buluyor.

Sayısal muhakeme sorularında tipik olarak şunlarla karşılaşırsın: tablo ve grafik yorumlama, sayı örüntüleri, işlem akışı verilen bir düzende sonucu bulma, koşullu önermelerle sıralama, günlük hayattan alınmış ama klasik problem kalıbına girmeyen durumlar. Bu soruların ortak özelliği, çözüm için gereken bilginin sorunun içinde verilmiş olması. Senin işin kuralı bulmak, sonra o kuralı sabırla uygulamak.

Sayısal muhakeme sorusunu şu sırayla çöz:

Temel matematikte konuyu bitirip geçmek yerine soru tipine göre çalış. Her konudan sonra o konunun sorularını karışık çöz. Bir konuyu bitirdiğinde ertesi gün aynı konudan 10 soru, üç gün sonra 5 soru çöz; aralıklı tekrar öğrendiğini kalıcı hâle getirir. Nettik'in yanlış defteri ve aralıklı tekrarla çalışan hafıza kartları bu düzeni kurmayı kolaylaştırıyor: yanlış yaptığın soru tipi karşına yeniden geldiğinde konuyu baştan çalışman gerekmiyor.

Sözel bölüm: paragraf, sözel mantık, dil bilgisi

Sözel bölümde de 50 soru var. Ağırlık paragraf sorularında: ana fikir, yardımcı fikir, paragrafın akışını bozan cümle, anlatım biçimi, yazarın tutumu. Yanında sözel mantık soruları geliyor: kişilerin oturma düzeni, gün sıralaması, koşullu yerleştirme gibi kurgular. Dil bilgisi, yazım ve noktalama soruları ise kısa sürede çözüldüğü için kolay net toplanabilen bir alan.

Paragraf sorusunda en sık yapılan hata, soru kökünü okumadan parçayı okumaya başlamak. Şu sıra daha verimli:

1. Soru kökünü oku ve ne istendiğini tek cümleyle kendine söyle.
2. Parçayı, cümlelerin altını çizmeden bir kerede oku.
3. İkinci okumada yalnızca soru kökünün işaret ettiği yeri incele.
4. Şıkları eleme yöntemiyle daralt; "doğru olabilir" değil, "parçada tam olarak bu var mı" sorusunu sor.

Sözel mantıkta kâğıt kalem şart. Verilenleri küçük bir tabloya dönüştür: kim, ne zaman, nerede. Koşulları tabloya tek tek işle. Bir koşul iki farklı olasılık bırakıyorsa iki ayrı tablo çiz ve hangisinin diğer koşullarla çeliştiğini gör. Bu sorular zekâ testi değil, düzenli not tutma testi.

Dil bilgisi tarafında konu sayısı sınırlı. Yazım ve noktalama kurallarını kısa notlarla bir kez çıkar, sonra her hafta 10-15 soru çözerek taze tut. Bu sorular kısa sürede çözüldüğü için sınavda zaman kazandığın alan burası olur.

Ön lisans başarı puanının denklemdeki yeri

Yerleştirme puanı yalnızca sınavdaki doğru sayısından oluşmuyor; ön lisans başarı puanı da hesaba katılıyor. Yani okul dönemindeki ders başarısı, sınav performansının yanında ayrı bir kalem olarak duruyor. Kalemlerin ağırlığı her yıl değişebileceği için güncel sınav kılavuzuna bakmak gerekir.

Bu iki şeyi değiştiriyor. Birincisi: daha okuldayken not ortalamasını yüksek tutmak, sınav performansının yanına eklenen bir avantaj. İkincisi: mezun olduktan sonra sınava hazırlanan biri için bu kalem artık değişmeyeceğinden enerjini doğrudan soru çözmeye ayırman mantıklı. Son sınıf öğrencisiysen iki işi paralel yürütmelisin: dönem derslerini aksatmadan DGS'ye çalışmak.

Bu kalemin varlığı "sınavda ne yaparsam yapayım" rehaveti yaratmamalı. Sınav puanını hâlâ en çok 100 sorudaki performansın belirliyor. Okul dönemin geride kaldıysa odağını soru tiplerine ve hıza çevir.

Haftalık düzen nasıl kurulur

DGS hazırlığında sık yapılan bir hata, haftaları "bir gün sayısal, bir gün sözel" diye bölmek ve iki tarafta da yüzeysel kalmaktır. Bunun yerine her gün iki bölüme de dokun, ama gün içinde bir ana odak belirle.

Örnek bir hafta şöyle kurgulanabilir: Pazartesi sayısal muhakeme konu anlatımı ve 20 soru; Salı paragraf 25 soru ve yanlış analizi; Çarşamba temel matematik konu tekrarı ve 20 soru; Perşembe sözel mantık 15 soru, dil bilgisi 15 soru; Cuma karışık 40 soru; Cumartesi yanlışların tekrarı ve zayıf konu bloğu; Pazar tam ya da yarım deneme ve analiz. Her gün 15-20 dakikayı önceki günün yanlışlarına ayır; bu kısa blok haftanın en verimli kısmı olabilir.

Süreyi mutlaka tut. Soru çözerken kronometre kullan ve her soru tipi için kendi ortalamanı bil. Sayısal muhakemede bir soru iki dakikayı geçiyorsa o soruyu "sonra dönülecek" diye işaretle. Sözelde paragraf sorusunu bir buçuk dakikayı aşmadan çözmeyi hedefle. Bu eşikleri denemelerde test et, sınavda yeni bir şey deneme.

Hazırlık süresini ay sayısıyla değil, haftalık yükü sabitleyerek planla. Günde 2-3 saatini düzenli ayırabilen biri için makul bir takvim 3-4 aya yayılabilir; günde 4-5 saat çalışabilen biri bu süreyi kısaltabilir. Belirleyici olan, haftaların boş geçmemesi.

Deneme ve analiz olmadan ilerleme görünmez

DGS'de asıl gelişim, deneme sonrası yapılan analizde ortaya çıkıyor. Denemeyi çözdükten sonra şunları yap:

• Yanlışları üç kategoriye ayır: bilgi eksikliği, dikkat hatası, süre yetiştirememe.
• Bilgi eksikliği varsa o konuyu aynı hafta tekrar et.
• Dikkat hatası varsa soruyu yavaş çözerek bir kez daha çöz; hatanın hangi adımda olduğunu yaz.
• Süre sorunu varsa sıralamayı değiştir: önce kısa soruları, sonra uzun paragrafları çöz.

Nettik'te her Pazar Türkiye geneli deneme yapılıyor ve deneme sonrası konu konu analiz çıkıyor. Hangi konuda kaç soru kaçırdığını görmek, "sözelim zayıf" gibi genel bir cümleyi "paragrafta akış sorusunda kaybediyorum" gibi çalışılabilir bir bilgiye çeviriyor. Çalışma planının bu analize göre kendini yeniden düzenlemesi, haftalar ilerledikçe en çok işe yarayan şey.

Son haftalarda ne değişir

Son haftalarda yeni konu açmak yerine bildiğini sağlamlaştır. Her gün yarım deneme çöz, kalan zamanda yanlışlarını incele. Denemeleri sınavın yapılacağı saate yakın bir saatte çözerek zihnini o saate alıştır. Sınav sabahı yeni bir konuya bakma; yalnızca kendi kısa notlarını ve formül kartlarını gözden geçir.

Sınavda sıralama stratejini önceden belirle. Sayısal bölümden başlayıp sözelde tazelenmek isteyen de olur, sözelden başlayıp sayısalda zaman kazanmak isteyen de. İkisi de doğru; önemli olan bunu denemelerde sınamış olman. Yanlış kuralını da hesaba kat: hiçbir şıkkı eleyemeden rastgele işaretlemenin beklenen getirisi sıfırdır; en az bir şıkkı eleyebiliyorsan işaretlemek lehine olur. Bu yüzden emin olmadığın sorularda önce eleme yap, sonra karar ver.