AGS'de mevzuat ve Türk millî eğitim sistemi soruları

Mevzuat bölümü neyi ölçüyor

AGS'de Mevzuat bölümü 8 sorudan oluşuyor. Aynı oturumda Eğitim Bilimleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi başlığı altında 30 soru daha soruluyor; toplam 80 soru için 110 dakika veriliyor, dört yanlış bir doğruyu götürüyor ve her soruda beş şık bulunuyor.

Mevzuat soruları ilk bakışta ezber ölçüyor gibi görünür; asıl ölçtüğü, düzenlemelerin birbirine nasıl bağlandığını görüp görmediğindir. Bir soru "hangi düzenleme" diye sorduğunda, kafanda kanun-yönetmelik ayrımı oturmuşsa cevap kendiliğinden daralır.

Bu bölümün zorluğu kapsamın genişliği değil, dağınıklığı. Aynı konu hem temel kanunda hem yönetmelikte hem de bir genelgede geçebiliyor. Dağınık okuma yaptığında üç ayrı metin birbirine karışır; yapıyı kurduğunda ise her metin kendi rafına yerleşir.

Ezber yerine yapı: kanun-yönetmelik ilişkisi

Kanun çerçeveyi çizer

1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu sistemin omurgasıdır: milli eğitimin genel amaçları, temel ilkeleri ve eğitim sisteminin genel yapısı burada tanımlanır. Bir soru "temel ilkelerden hangisi" ya da "amaçlardan hangisi" diye geldiğinde aradığın yer burasıdır. Kanun çerçeveyi çizer, ayrıntıya fazla girmez.

Yönetmelik ayrıntıyı düzenler

Atama ve yer değiştirme, okulların işleyişi, kurullar gibi konuların süreleri, sayıları ve görev dağılımı çoğunlukla yönetmeliklerde durur. Sınavda sayı ya da süre sorulduğunda cevap büyük olasılıkla bir yönetmeliktedir. Bunu bilmek, şıklardan birkaçını doğrudan elemene yardım eder.

Genelge ve yönerge günlük işleyişi anlatır

Uygulamanın ayrıntısı burada. Bu düzeyi ayrıntısıyla ezberlemene gerek yok; ama kavram olarak bilmelisin, çünkü "hangi belgeyle düzenlenir" tipi bir soruda hiyerarşiyi bilmek yeterli olur.

Bu üç katmanı birbirine bağlayan tek bir soru var: "Bu konu çerçeve mi, ayrıntı mı, uygulama mı?" Konuyu okurken bu soruyu sor ve önce rafını belirle. Bir konuyu üç katmanda birden gördüğünde not kâğıdına üç satırlık bir şema çiz: üstte kanun, altında yönetmelik, en altta genelge. Aynı şemayı her konu için tekrarladığında mevzuat zihninde tek bir harita hâline gelir.

Sayı ve süreleri kart sistemiyle tutmak

Mevzuatta en çok kaybettiren şey sayılar ve süreler. Bunları bir listede toplamak işe yaramaz; çünkü liste okunur, kart ise sorulur. Dört ayrı deste kur: süreler, sayı ve oranlar, kurullar ve üyeleri, yetki-devir. Her destede ön yüzde tek bir soru, arka yüzde kısa cevap ve cevabın hangi düzenlemeden geldiği yazsın.

Ön yüz "bu kurulun başkanı kim" ya da "bu süre kaç gündür" diye soruyorsa, arka yüzde cevap ve ilgili düzenlemenin adı birlikte durmalı. Böylece kartı her çevirdiğinde hem sayıyı hem rafı tekrar etmiş olursun. Günde 15-20 kart yeterli; 100 kartı bir günde çevirmek bir hafta sonra sıfıra döner.

Aralıklı tekrar burada işin merkezinde. Bir kartı doğru bildiğinde hemen emekliye ayırma; birkaç gün sonra, sonra bir hafta sonra tekrar sor. Yanlış bildiğin kart aynı gün ikinci kez, ertesi gün üçüncü kez önüne gelsin. Nettik'in yanlış defteri ve hafıza kartları bu döngüyü kendiliğinden kurar; yanlış yaptığın soru kaybolmaz, kart olarak geri döner.

Güncel değişiklikleri takip etmek

Mevzuat canlı bir metin; bir maddede yapılan değişiklik, ezberlediğin cevabı bir anda yanlışa çevirebilir. Bu yüzden tek bir "değişiklik günlüğü" tut. Dosyada her satır dört bilgi içersin: konu, eski hüküm, yeni hüküm, etkilenen kart numarası.

Kartı çöpe atma. Üzerine yeni cevabı yaz, eski cevabın üstünü çiz. Böylece hem güncel hâli hem de değişikliğin yönünü görürsün; sınavda "önceki hüküm neydi" tarzında bir çeldirici geldiğinde tuzağa düşmezsin.

Takibi rastgele yapma, takvime bağla. Ayda bir 30 dakikalık bir kontrol yeterli: değişiklik günlüğünü oku, etkilenen kartları desteden çıkarıp yeniden yaz, şemalarda değişen satırı güncelle. Bu 30 dakika, ay boyunca aklında kalan "acaba değişti mi" sorusunu kapatır.

Örnek bir gün ve örnek bir hafta

Somut bir gün şöyle görünüyor: sabah 20 dakika kart tekrarı, öğle arasında 15 dakika yeni konu okuma ve tek sayfa şema çıkarma, akşam 20 mevzuat sorusu ve yanlışların karta dönüştürülmesi. Toplam bir saat civarı tutar; önemli olan her gün aynı saatte yapman.

Haftada bir günü yalnızca mevzuata ayır. O gün yeni konu okuma, sadece kart ve soru. Bir sonraki hafta aynı günü deneme çözümüne ve deneme sonrası analize ver. Nettik'te deneme sonrası konu konu analiz, mevzuatta hangi düzenlemede kaybettiğini gösteriyor; böylece hangi desteyi büyütmen gerektiğini tahminle değil veriyle görürsün.

Uzun bir çalışma döneminde mevzuatı sona bırakmak cazip gelir, çünkü kapsamı sınırsız görünür. Oysa bu bölüm, ayrılan zamana oranla iyi sonuç veren bir yer: kapsamı sınırlı, soruları da sistemi kavrayana karşılık veriyor. Bu yüzden mevzuata erken başla, düşük dozda ve sürekli çalış.

Sınavda mevzuat sorularına yaklaşım

80 soruyu 110 dakikada çözerken mevzuat soruları senin için "hızlı doğru" alanı olmalı. Soru kökünü okurken fiilin altını çiz: "yapar" mı, "yapamaz" mı, "hangi düzenleme" mi, "hangi kurul" mu. Bu dört ayrım, bu bölümdeki hataların büyük kısmını açıklar.

İki geçişli çalış. İlk geçişte emin olduklarını işaretle, tereddüt ettiklerini atlayıp ilerle. İkinci geçişte kalan sorulara dön; bu kez cevabı hatırlamaya değil, şıkları elemeye çalış. Hangi düzenlemeden geldiğini bilmediğin bir soruda bile, kalan iki şıktan hangisinin "ayrıntı" düzeyinde olduğuna bakarak karar verebilirsin.

Dört yanlışın bir doğruyu götürdüğü bu sınavda karar kuralı basit: hiçbir şıkkı eleyemiyorsan rastgele işaretlemenin beklenen getirisi sıfırdır, yani boş bırakmakla işaretlemek arasında fark yoktur. En az bir şıkkı eleyebiliyorsan işaretlemek senin lehine. Bu kararı sınav anında değil, denemelerde vererek alışkanlık hâline getir.

Mevzuat, doğru kurulduğunda kısa sürede oturan bir bölüm. Yapıyı bir kez kur, kartları düzenli çevir, değişiklik günlüğünü aksatma; gerisi tekrarın işi.